Categorie: Nieuws

Aangepast standpunt over vaccinatie bij zwangerschapswens of zwangerschap (NVOG werkgroep ‘COVID-19 en Zwangerschap’ 22 maart 2021)

Inleiding

Sinds 6 januari 2021 is in ons land begonnen met vaccinatie tegen COVID-19 met het Pfizer-BioNtech mRNA-vaccin en het Moderna mRNA-vaccin. Sinds 12 februari 2021 is ook het AstraZeneca-vaccin beschikbaar en sinds 21 april 2021 het Janssen-vaccin. Onderstaande adviezen gelden alleen voor deze momenteel in Nederland gebruikte vaccins. Bij introductie van andere vaccins zal dit standpunt worden gereviseerd.
De Amerikaanse en Engelse wetenschappelijke verenigingen van gynaecologen (American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) en Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG)) hebben bij het begin van de vaccinaties een advies gepubliceerd over de vaccinatie met deze vaccins tijdens en rondom de zwangerschap. Waar de ACOG vanaf het begin van de vaccinaties het algemene advies gaf om alle zwangere vrouwen te vaccineren, omdat zwangerschap een relatief hoog risico vormt voor ernstige of kritische COVID-19, adviseerde de RCOG in eerste instantie om niet routinematig alle zwangere vrouwen te vaccineren maar dit te beperken tot kwetsbare zwangere vrouwen met onderliggende ernstige aandoeningen. Per 16 april 2021 adviseert nu ook de RCOG om alle zwangere vrouwen te vaccineren met één van de mRNA-vaccins. Dit is gebaseerd op het feit dat inmiddels in de Verenigde Staten 90.000 zwangere vrouwen zijn gevaccineerd met deze mRNA-vaccins zonder duidelijke bijwerkingen.
Een tweede argument is de overtuiging dat zwangere vrouwen met COVID-19 een groter risico hebben op het ontwikkelen van ernstige en kritieke COVID-19 dan niet zwangere vrouwen, hoewel de absolute kans op het ontwikkelen van ernstige en kritieke COVID-19 voor zwangere vrouwen nog steeds klein is. Dit blijkt ook uit cijfers van de Nederlandse registratie van zwangere vrouwen met COVID-19 (Netherlands Obstetric Surveillance System (NethOSS)). Uit de NethOSS-gegevens volgt eveneens dat bepaalde zwangere vrouwen meer risico lijken te hebben op ernstige of kritische SARS-CoV-2-infectie, dit geldt voor vrouwen ouder dan 35 jaar, met (morbide) obesitas, met ernstige onderliggende aandoeningen en van niet-Westerse etniciteit.
Een derde argument is meer bescherming van het kind door de passage van antistoffen over de placenta naar het kind na vaccinatie van de moeder. Vrijwel alle bekende reguliere vaccins, zoals het griepvaccin en het kinkhoestvaccin, zijn
veilig in de zwangerschap toe te passen. Het COVID-19 vaccin van AstraZeneca en Janssen lijkt op deze vaccins. Van deze beide vaccins is op dit moment nog onvoldoende bekend over de veiligheid bij zwangere vrouwen. De inmiddels bekende zeldzame bijwerkingen van trombose en trombocytopenie komen mogelijk vooral bij jonge vrouwen voor. Het AstraZeneca-vaccin wordt sinds 2 april 2021 daarom alleen nog toegediend bij personen ouder dan 60 jaar vanwege de mogelijk ernstige bijwerkingen bij personen jonger dan 60 jaar. Dit vaccin is derhalve niet (meer) geschikt om tijdens de zwangerschap toe te passen. Voor het vaccin van Janssen is op dit moment nog onvoldoende duidelijk over deze risico’s. De vaccins van Pfizer-BioNtech en Moderna tegen COVID-19 zijn daarentegen mRNAvaccins, een nieuw type vaccin. Op basis van het werkingsmechanisme en de inmiddels verkregen data over deze vaccins, bestaan er geen redenen om aan te nemen dat de vaccins tegen COVID-19 schadelijk zouden zijn bij gebruik in de zwangerschap.

Omdat het aannemelijk is dat de vaccins, net zoals andere niet levende vaccins, niet in de borstvoeding terechtkomen, ziet de Gezondheidsraad geen bezwaren voor vaccinatie bij vrouwen die borstvoeding geven. De werkgroep sluit zich bij de adviezen van de ACOG en RCOG aan en komt tot de volgende adviezen.

Adviezen
De multidisciplinaire werkgroep ‘COVID-19 en Zwangerschap’ heeft, bovenstaande in overweging nemende, de volgende adviezen geformuleerd over vaccinatie tegen COVID-19 van vrouwen rondom kinderwens, zwangerschap en kraambed:

• De werkgroep adviseert gezonde zwangere vrouwen routinematig te vaccineren wanneer ze volgens de landelijke vaccinatiestrategie daarvoor in aanmerking komen.
• De werkgroep adviseert met nadruk aan vrouwen met onderliggende ernstige ziekten die volgens de landelijke vaccinatiestrategie voor vaccinatie in aanmerking komen, zich te laten vaccineren, omdat de voordelen hiervan opwegen tegen de mogelijke nadelen van vaccinatie. Het meest actuele overzicht van de risicogroepen wordt gepubliceerd op de website van het RIVM: https://www.rivm.nl/coronavirus-covid-19/risicogroepen
• De werkgroep ziet geen bezwaar tegen vaccinatie van mannen of vrouwen in de preconceptionele periode bij een kinderwens of vruchtbaarheidsbehandeling. Het is aan te bevelen dat een man en/of een vrouw die vruchtbaarheidsbehandeling ondergaan en die in aanmerking komen voor vaccinatie over de timing een besluit nemen in samenspraak met de hoofdbehandelaar. Bij vrouwen die ART ondergaan gaat de voorkeur uit naar een mRNA-vaccin vanwege het mogelijk verhoogde tromboserisico als gevolg van deze behandeling.
• Hoewel de werkgroep bij voorkeur vaccinatie na het 1e trimester voorstaat, ziet zij vooralsnog geen bezwaar tegen vaccinatie in het 1e trimester en neemt zij aan dat toediening in deze fase van de zwangerschap ook veilig is.
• De werkgroep spreekt haar voorkeur uit om bij zwangere vrouwen en in het kraambed de vaccinatie met één van de mRNA-vaccins uit te voeren.
• De werkgroep is van mening dat vaccinatie kan plaatsvinden bij vrouwen die borstvoeding geven. Toekomstige studies moeten de veiligheid definitief bevestigen.
• Ongeacht de vaccinatiestatus blijven voor zwangere vrouwen net als voor anderen, de reguliere voorzorgsmaatregelen zoals handen wassen, afstand houden en het dragen van een mondneusmasker onveranderd bestaan.

@2021 Nederlandse Vereniging voor Obstetrie & Gynaecologie
Dit standpunt beschrijft een minimumniveau van zorg. Het standpunt heeft een adviserend
karakter. Een zorgverlener kan beargumenteerd afwijken van een standpunt wanneer
concrete omstandigheden dat noodzakelijk maken. De geldigheid van dit standpunt eindigt
drie maanden na dagtekening.

Dagtekening, Utrecht, 22 april 2021

Wel of geen vaccinatie Covid-19 bij kinderwens en zwangerschap ?

Er zijn vele vaccins in ontwikkeling en een aantal zijn al beschikbaar. De vaccins werken niet allemaal op dezelfde manier dus is het niet mogelijk om voor ieder vaccin hetzelfde advies te geven. Toch is in grote lijn de verwachting dat zij allemaal uiteindelijk veilig zullen zijn om ook in de zwangerschap te gebruiken, dit is alleen in studies nu nog niet aangetoond omdat zwangere vrouwen tot nu toe niet in studies mee mochten doen.

De eerst beschikbare vaccins zijn het RNA -vaccin van Pfizer en Moderna en het vector-vaccin AstraZeneca. Indien er andere vaccins op de markt komen, zullen onderstaande adviezen mogelijk worden herzien.

Het RIVM heeft in samenwerking met onder andere de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) een advies uitgebracht voor vrouwen met kinderwens of zwangerschap t.a.v. COVID-19 vaccinatie met bovenstaande vaccins (8 januari 2021).

Moeten mannen en vrouwen die actief zwanger proberen te worden zich laten vaccineren ?

Bij mannen of vrouwen met een actieve kinderwens is er geen bezwaar voor vaccinatie. Als je achteraf toch zwanger bleek te zijn tijdens de vaccinatie, is dat geen reden om je zorgen te maken. Echter, ook al lijkt er geen reden te zijn om te denken dat het niet veilig is, het bewijs hiervoor ontbreekt vooralsnog doordat dit niet in de studies onderzocht is tot nu toe.

Dat betekent dat iedereen voor zichzelf moet uitmaken of je de vaccinatie wil of niet. Als je bijvoorbeeld tot een hogere risicogroep behoort voor complicaties bij een Covid-19 infectie of als je door werk meer risico hebt op besmetting kan je je beter wel laten vaccineren.   

Hoe lang moet je wachten na een vaccinatie om weer zwanger te mogen worden ?

Het is onduidelijk hoelang je precies zou moeten wachten na de laatste vaccinatie, als dat al nodig zou zijn, om weer zwanger te mogen worden. Een hele veilige periode zou 2 maanden zijn maar waarschijnlijk zijn een paar dagen genoeg; alleen als je ernstige bijwerkingen zou ondervinden van de vaccinatie zou je de zwangerschap even uit moeten stellen.

Zou je in de zwangerschap gevaccineerd mogen worden ?

Voor gezonde zwangere vrouwen wordt voorlopig geadviseerd niet te vaccineren, ook al lijken zwangere vrouwen die Covid-19 krijgen hier wel meer dan gemiddeld klachten van te ontwikkelen in vergelijking met niet zwangere vrouwen.

Het advies voor zwangere vrouwen met onderliggende ernstige ziekten is om wel te vaccineren, omdat de voordelen hiervan opwegen tegen de mogelijke nadelen van vaccinatie. Ziekten die hierbij worden bedoeld zijn o.a. chronische luchtweg- of longproblemen, chronische hartpatiënten, ernstige diabetes, ernstige nierziekten, verminderde weerstand, HIV, ernstige leverziekten en zeer ernstig overgewicht.

Zwangere vrouwen met beroepen waarbij hoge en niet te vermijden expositie aan SARS-CoV-2 kan optreden en die volgens het Nederlandse prioriteringsschema voor vaccinatie in aanmerking komen, worden ook geadviseerd wel te vaccineren.

Heeft de keuze van wel of niet vaccineren invloed op de mogelijkheid om behandeld te worden ?

Nee, het staat iedereen vrij om hierin een eigen afgewogen keuze te maken. Vaccinatie hoeft dus geen vertraging te geven van voortzetting van behandeling, maar je kan er wel zelf voor kiezen om voor de veiligheid toch even pauze te nemen tijdens de vaccinatie en tot bijvoorbeeld 1 of 2 maanden erna.  

Omdat de druk op de gezondheidsvoorzieningen ten gevolge van COVID-19 weer toeneemt, komt de reguliere zorg weer meer onder druk te staan. Toch proberen we te voorkomen dat ook wij de zorg voor onze patiënten moeten stoppen zoals afgelopen maart gebeurde. Dat betekent dat bij het Fertiliteitscentrum Voorburg voorlopig wel alle behandelingen worden gedaan maar dat we niet iedere maand kunnen garanderen dat u kunt starten. Momenteel zijn wij dus heel voorzichtig met het opstarten van ALLE behandelingen en daarom is er dus steeds een rustmaand tussen de behandelmaanden in ! Dus na iedere behandelmaand is er minimaal dan een maand geen behandeling. Zodra het mogelijk is willen wij het liefst terug naar de ‘oude’ situatie, namelijk : voor geen enkele behandeling een start beperking. Helaas is het op dit moment niet mogelijk en hier vragen wij uw begrip voor.

N.B. Op de algemene website van ons ziekenhuis (Reinier de Graaf Ziekenhuis) kunt u alle berichten hierover ook up to date volgen.

Als u een afspraak hebt, wordt u vriendelijk doch dringend verzocht om de huidige hygiëne- en gezondheidsmaatregelen in acht te nemen, tevens dient u een mondneusmasker te dragen in het ziekenhuis dat u zelf meebrengt. U wordt op dit alles gewezen door medewerkers, posters en informatie borden. Kom liefst alleen (of hooguit met 1 begeleider die in de hal van het ziekenhuis kan wachten) en zorg dat u op tijd bent, blijf zo kort mogelijk in het ziekenhuis, probeer zo veel mogelijk onderzoeken te combineren zodat u in één bezoek zo veel mogelijk regelt (bv echo en bloedonderzoek). Heeft u zelf of een van uw familieleden klachten die mogelijk gerelateerd zijn aan COVID-19, dan mag u niet naar de afspraak op het Fertiliteitscentrum komen, om anderen niet in gevaar te brengen.

Bij dringende vragen hierover kan u tussen 09.00 – 12.00u met ons contact op te nemen via het gebruikelijke email adres. Vergeet niet uw patient nummer – geboorte datum en uw 06 nummer in deze mail te zetten !